Osteoporose

Afgelopen week een dame in mijn praktijk ontvangen met beginnende osteoporose. Ze vroeg zich af of ze met aanpassingen in eet- of leefstijlgewoonten iets bij kon dragen aan de kwaliteit van haar botten. Van haar huisarts in Dinxperlo had ze vernomen dat er wel wat mogelijkheden waren, maar hij kon haar zelf niet verder helpen op dit gebied.

 

Wauw! Wat word ik blij van huisartsen die aanpassingen op het gebied van voeding en leefstijl serieus nemen. En ja, er zijn absoluut mogelijkheden om botmassa zo lang mogelijk gezond te houden. Hieronder eerst wat meer uitleg over osteoporose. Hiervoor heb ik informatie van SOHF gebruikt. 

 

Osteoporose

Osteoporose (in de volksmond botontkalking), is een botaandoening waarbij het botweefsel zodanig is verminderd dat al bij een geringe belasting, een heup-, of polsfractuur of een inzakking van de wervels kan ontstaan. Eigenlijk is het geen botontkalking maar botarmoede. Er verdwijnt namelijk niet alleen kalk uit het bot maar de hele structuur verzwakt. Wist je dat 1 op de 3 vrouwen boven de 55 jaar osteoporose heeft?

Wervelinzakkingen en botbreuken kunnen het gevolg zijn. In sommige gevallen is het verstandig om vroegtijdig een botmeting te doen. Meten is weten. Het krijgen van osteoporose is een geleidelijk proces en het beste medicijn tegen osteoporose is om te zorgen dat je het niet krijgt. Het sterk houden van de botten is geen kwestie van alleen maar calcium slikken en zeker niet van melk drinken.

 

Het ontstaan van osteoporose

Om te begrijpen hoe botontkalking ontstaat moet je eerst weten hoe het skelet wordt gevormd en onderhouden. Het is namelijk niet zo dat ons beendergestel in de jeugd wordt opgebouwd en verder onveranderd blijft als we niet meer in de groei zijn. Bij een gezonde volwassene worden voortdurend microscopisch kleine deeltjes in het bot afgebroken en weer nieuwe botdeeltjes aangemaakt. Bot is levend weefsel dat zich steeds vernieuwt. Dat proces heet de botombouwcyclus. Per jaar wordt meer dan 10% van onze botten vernieuwd. Bij jonge mensen, tot ongeveer 35 jaar, neemt de botmassa toe. De botten worden zwaarder en steviger. Er wordt namelijk meer bot aangemaakt dan er wordt afgebroken. Na het 45ste jaar raakt het evenwicht tussen opbouw en afbraak echter verstoord: er wordt meer bot afgebroken dan er nieuw wordt aangemaakt.

 

Bij vrouwen wordt dat proces ook nog versterkt als zij in de overgang komen. Het vrouwelijk hormoon oestrogeen remt namelijk de botafbraak. Wanneer door de overgang dit hormoon minder wordt geproduceerd neemt de botafbraak nog sterker toe en kan er osteoporose ontstaan. Als we bovendien ook minder gaan bewegen leidt dit tot een versneld ontkalkingproces. Dit proces verloopt zonder symptomen of pijn totdat, meestal vrij plotseling en afhankelijk van levensstijl, een botbreuk of wervelinzakking optreedt.

 

Verhoogd risico

Er zijn risicofactoren die een extra rol spelen voor het wel of niet krijgen van (vroegtijdige) botontkalking. Voorbeelden van deze risicofactoren zijn:

  • Vrouwen hebben eerder last van osteoporose dan mannen. Zeker magere vrouwen of vrouwen die te vroeg in de overgang komen.
  • Familie met osteoporose. Osteoporose kan erfelijk zijn.
  • Hormonale veranderingen: zoals o.a. tekort aan geslachtshormonen bij mannen.
  • Ongezond voedingspatroon zoals: gebruik van te veel zout of kant-en-klaar voeding.
  • Gebruik van bepaalde medicijnen. Vooral corticosteroïden (prednison) maar ook laxeermiddelen, maagzuurbindende middelen, anti-depressiva, anti-epileptica, chronische heparine gebruik.
  • Geen of weinig lichaamsbeweging.
  • Bepaalde ziekten of aandoeningen, zoals een te snel werkende schildklier, astma, reuma, bepaalde darm- en huidziekten, diabetes, anorexia en levercirrose.
  • Tengere lichaamsbouw.
  • Roken, veel koffie, veel alcohol, eetstoornissen.
  • Hoge leeftijd of orgaantransplantatie.
  • Een tekort aan de vitaminen D3 en K2 en mineralen zoals silicium, calcium of magnesium.

 

Verschijnselen osteoporose

Osteoporose is een aandoening die een geleidelijk proces kent, langzaam verliezen de botten zijn stevigheid. Verschijnselen zoals krimpen, rugpijn door wervelinzakkingen of botbreuken na een lichte val of stoot zijn kenmerken die duiden op osteoporose. Voor die tijd is het verminderen van botweefsel aan de gang zonder dat je het merkt.

 

Voeding

Een goed voedingsadvies is een van de belangrijkste speerpunten in de preventie van osteoporose. Voedingsleer is geen officieel vak tijdens de studie medicijnen en daarom niet goed geïntegreerd in de moderne medische wetenschap. Dit in tegenstelling tot de kennis in de medicijnen die  vaak worden voorgeschreven. Goede voeding kan helpen om osteoporose te voorkomen en verdere botafbraak tegen te houden. Wanneer wij praten over gezonde voeding zullen we terug moeten gaan naar onze verre voorouders. Volgens wetenschappers is ons DNA, dat alle informatie bevat voor de bouwstenen van het menselijk lichaam, nauwelijks veranderd in 35.000 jaar.

 

Onze voedingsbehoeften zijn identiek gebleken. Onze voorouders aten voornamelijk planten, groenten, fruit, noten, zaden en vlees van wilde dieren. De allergrootste veranderingen in ons voedingspatroon zijn die van de afgelopen decennia. In pakweg 40 jaar kan het menselijk lichaam zich nog niet aangepast hebben aan deze veranderingen. Geconserveerd en bewerkt voedsel is bepaald niet nuttig voor onze gezondheid. Er waren geen zuivelproducten, alcohol of suiker. Laat staan cola, tomatenketchup of chips. Pas zo’n 10.000 jaar geleden gaf de mens zijn bestaan van jager-verzamelaar op. De mens begon tarwe te kweken en sommige dieren, zoals schapen, geiten en koeien, werden gedomesticeerd. Het is interessant om te zien dat de top tien van de meest voorkomende voedselallergieën veel “recent” geïntroduceerde producten bevat: tarwe en vooral ook zuivelproducten. Voeding zoals chocolade, snoep, suiker en al het geconserveerde eten zijn pas van de laatste decennia. Het zal duidelijk zijn dat dit niet erg bevorderlijk is voor onze gezondheid en dus ook niet voor onze botten.

 

De onderstaande tips zijn de eerste richtlijnen waar je naar toe zou kunnen werken. Voor een gericht advies op jouw persoonlijke situatie zie ik je graag tegemoet in mijn praktijk.

 

Verbeter je zuur/base balans 

Degene die mij in de cursus zijn geweest weten dat hier de basis ligt voor een goede gezondheid. Voor een goede werking van onze stofwisseling moet het bloedplasma enigszins alkalisch zijn, met een pH-waarde van ongeveer 7,45. Deze balans is uiterst gevoelig. Neemt de zuurvorming in het lichaam enorm toe, dan kan het zuurcompenserende mechanisme het niet meer aan. Als noodmaatregel haalt het lichaam calcium uit de botten om zodoende het basisch reagerende calciumcarbonaat te maken. Wanneer de verzuring blijft aanhouden ontstaan op die manier chronische aandoeningen zoals bijvoorbeeld osteoporose ofwel botontkalking. Teveel zuren worden afgezet in de weefsels zoals de spieren, pezen, onderhuids bindweefsel en de gewrichten. Dit levert pijnlijke plekken op. De eerste tips voor een goede zuur/ base balans:

  • Drink veel water (circa 2 liter per dag).
  • Vermijd alcohol.
  • Drink zo min mogelijk koffie, cola of koolzuurhoudende dranken.
  • Gebruik zo min mogelijk suiker.
  • Gebruik bij het samenstellen van je maaltijden overwegend basische voeding en beperk de hoeveelheid zuurvormend voedsel. Indien gewenst stuur ik je een uitgebreide lijst met zure en basische voedingsmiddelen per e-mail.
  • Neem dagelijks veel beweging in de frisse buitenlucht, omdat er dan meer koolzuur (‘zuren’) wordt uitgeademd via de longen.
  • Streef naar een bewuste positieve levenshouding, want sombere (zure) gedachten verzuren het organisme ook.
  • Tarwegras en gerstegras is basisch vormend. Neem dagelijks 1 maatlepel van een hoogwaardige Greens die naast de tarwe- en gerstegras tevens rode fruitsappoeder bevat.
  • Neem eventueel een kaliumbicarbonaat supplement. Doe dit uitsluitend in overleg met een orthomoleculair therapeut of natuurgeneeskundige.

 

Belangrijke voedingsstoffen

Goede veelzijdige voeding met voldoende calcium is noodzakelijk. Maar de onevenredige nadruk op calcium als belangrijkste botopbouwer zorgt ervoor dat veel vrouwen en mannen met een verhoogd risico op osteoporose niet weten dat er ook nog andere, even belangrijke voedingsstoffen zijn. Het advies om zuivelproducten te gebruiken tegen botontkalking wordt tegenwoordig steeds vaker in twijfel getrokken. Het is opvallend dat botontkalking het meest voorkomt in landen waar consumptie van zuivel juist hoog is. Uit onderzoeken is gebleken, dat er bij mensen die géén melk dronken minder heupfracturen voorkwamen. Melk is inderdaad rijk aan calcium, maar bevat in verhouding te veel fosfor. Daardoor kan het lichaam er niet alleen niets mee beginnen, maar bovendien wordt het van calcium beroofd om het overtollige fosfor te binden. Dit wil niet zeggen dat je geen melk meer zou moeten drinken, maar dat je ook aandacht moet hebben voor andere voedingsstoffen die nodig zijn voor een goede botopbouw.

 

Botten bestaan voor 35 procent uit een weefwerk van eiwitten, de zogenaamde collageenmatrix. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat juist stoffen die invloed hebben op de vorming van collageen erg belangrijk zijn om in te nemen. Organisch silicium en gebufferde vitamine C zijn essentieel voor gezonde botten en collageen. Daarnaast moet ervoor gezorgd worden dat de calcium en andere mineralen die we binnenkrijgen ook daadwerkelijk goed worden opgenomen in de botten. Zowel Vitamine D3 als vitamine K2 is betrokken bij de opname van calcium in het lichaam en hebben een synergetische werking. Een goede zuur/base balans in de voeding is essentieel ter voorkoming van osteoporose.

 

Volgens de algemene opvatting is het goed voor je botten om veel calcium in te nemen om osteoporose te voorkomen. Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat juist voor vrouwen na de overgang het gebruik van voldoende eiwitten en extra inname van mineralen en stoffen die invloed hebben op de vorming van collageen, zoals organisch silicium en gebufferde vitamine C, essentieel zijn voor gezonde botten.

 

Persoonlijk advies

Heb jij last van osteoporose en wil je weten wat voeding, aanvullende voedingsstoffen en aanpassing in leefstijlfactoren voor jou kunnen betekenen? Maak een afspraak via het contactformulier en dan zien we elkaar snel tegemoet.

 

Liefs,

Brigitta


«   »