Van acute stress tot een Burn-Out

Het zit tussen je oren!

Wanneer de oorzaak van een klacht niet gevonden wordt, is de conclusie vaak dat het ‘tussen je oren zit’, omdat er geen directe medische oorzaak te vinden is. En zonder medische oorzaak is er ook geen medische oplossing mogelijk voor de klacht.

Maar is er dan ook echt geen oorzaak voor de klachten of zouden de klachten misschien uit een onverwachte hoek komen? In de natuurgeneeskunde wordt het lichaam altijd als één geheel gezien. Stress blijkt een grote veroorzaker van zowel psychische- als lichamelijke gezondheidsproblemen te zijn.

Zo kunnen bijvoorbeeld verschillende hormonen uit balans raken als de HPA-as langdurig geactiveerd wordt door chronische stress. De natuurlijke balans tussen het gaspedaal en de rem van het lichaam is weg. Hormonen en neurotransmitters raken uitgeput, bepaalde enzymen werken niet meer. Het lichaam raakt onbestuurbaar met lichamelijke- en psychische problemen tot gevolg.

 

Wat is stress?

Bij stress wordt al snel gedacht aan een drukke baan en veel werkuren. Maar heb je al eens stil gestaan bij werken in kunstlicht, avond- en/of nachtdiensten draaien, naast je baan de zorg voor een gezin of mantelzorg dragen, een studie, ongezonde voeding met kleur-, geur- smaak- en zoetstoffen, voedsel intoleranties en allergieën, exorfinen belasting, geldzorgen, giftige stoffen, angst, pijn, ziekte, (operatie-) wond, ruzie, alcohol, drugs, infecties, te lange dagen, te korte nachten, straling, vaccinaties, stimulerende middelen (=valse energie) en ga zo maar door. Het grootste probleem anno 2017 is dat we dagelijks met niet met één, maar misschien wel 8 of meer stressoren te maken hebben. Ons zenuwstelsel die de stress normaal gesproken zou moeten reguleren raakt volledig overbelast en is hier niet meer toe in staat. Er zijn gewoonweg te veel prikkels!

Stress = stress

Het lichaam kent geen verschil tussen voorgenoemde oorzaken van stress. Of we nu op de vlucht moeten voor een tijger of te maken hebben met een voedselallergie, het voelt zich in beide gevallen bedreigd. Zelfs als je naar een spannende film zit te kijken en helemaal meeleeft met de hoofdpersoon, gaat je lichaam stressreacties vertonen op een fictieve gevaarlijke situatie. Het lichaam associeert stress altijd met (levens)gevaar. Daarom bereid het zich voor op een aanval van bijvoorbeeld een roofdier. Als je lichaam denkt dat je in een gevaarlijke situatie verkeert, dan is het enige wat telt, dat je de aanval van een ‘tijger’ kan overleven.

Stress kan ook lichamelijke oorzaken hebben. Bijvoorbeeld de infectie met de maagzuurbacterie Helicobacter Pylori, veroorzaakt stress voor de maagwand. Dit kan leiden tot een overprikkelde reactie: teveel aanmaak van maagzuur. Een (vrijwel onmerkbare) chronische infectie van de neusslijmvliezen kan leiden tot een overprikkelde reactie op huisstof of pollen: hooikoorts.

Maar ook allergieën vindt het lichaam stressvol, of pijn aan je gewrichten bijvoorbeeld. Alle mogelijke lichamelijke klachten veroorzaken stress voor het lichaam. Het beoefenen van topsport is een uitermate stressvolle activiteit; het is een soort oorlogje met je tegenstanders. Degene die wint ‘overleeft’ het gevecht. En zelfs het kijken naar een voetbalwedstrijd, kan een ‘echte voetbalfan’ lichamelijke stressreacties bezorgen. Maar meestal herkennen we hierbij niet de reacties die op die stress ontstaan.

 

Van acute stress tot een Burn-out

In Nederland hebben zo’n 1 miljoen mensen te maken hebben met een Burn-out. Opvallend is dat er steeds meer jongeren tot deze groep behoren. Zo’n 15 procent van de jongeren tussen de 20 en 30 jaar krijgen ermee te maken. We leven in een tijd waar veel gebruik wordt gemaakt van multimedia apparaten. Het in verbinding staan met de hele wereld heeft ontzettend veel voordelen, maar kan ook een te zware belasting zijn. Vooral wanneer je alles wilt blijven volgen en overal op wilt reageren. Burn-outklachten zijn onder jongere werknemers tot 25 jaar zelfs de meest voorkomende reden voor ziekteverzuim!

Een beetje stress is helemaal niet erg, het kan zelfs goed zijn om je focus te houden. Maar teveel en te lange perioden van stress kan je lichaam niet aan. Het raakt uitgeput. De 3 stressfasen:

Fase 1 is de acute stressfase: Topsport is een voorbeeld van acute stress; je geeft alle energie die je hebt om te winnen. Vooral de marathon is berucht, omdat die inspanning zo lang duurt. Veel van deze sporters lopen in de 2 weken na een marathon makkelijker een infectie op: het immuunsysteem heeft te lang nauwelijks energie gekregen.

Sommigen vinden de kick van de morfine-achtige stoffen die bij stress worden vrijgemaakt geweldig! Verslaving ligt hierbij op de loer. Dit kan variëren van workaholics, tot sport-, game- en gokverslaafden. Maar veel delen van het lichaam moeten superhard werken om deze stoffen te kunnen blijven produceren, dus het lichaam houdt ‘de heftige kick’ slechts kort in stand. Als er te vaak en te lang adrenaline geproduceerd moet worden, kom je in fase 2:

Fase 2 is de compensatiefase. Cortisol speelt een belangrijke rol bij deze fase van langer durende stress; het bevordert het uithoudingsvermogen. Cortisol probeert weer de normale balans te herstellen. Het wordt daarom ook wel het anti-stresshormoon genoemd. Mensen hebben vaak niet meer door dat ze bloot staan aan stress: ze raken eraan gewend. Maar een overmaat aan cortisol maakt ‘energie vrij’ uit onze spieren, botten, en andere weefsels. Eiwitten in de spieren worden omgezet in glucose om als directe energie te kunnen gebruiken. Je eet jezelf als het ware op bij langdurige stress, zolang het de bijnieren op deze manier nog lukt dit (anti)stresshormoon aan te maken. Als dit niet meer lukt, kom je in Fase 3.

Fase 3 is de uitputtingsfase. Lichaamsfuncties die bij stress sterk worden opgejut, of juist nauwelijks energie kregen, kunnen het in deze fase op gaan geven. Het lukt niet meer om in balans te komen. ‘Burn-out raken’ is een bekend voorbeeld van het bereiken van de uitputtingsfase. Een Burn-out is feitelijk een bijnieruitputting. Een lage bloeddruk, aanvallen van hypoglykemie, concentratiestoornissen, spierzwakte, haaruitval en verminderd libido zijn een aantal van de klachten die bij deze fase horen.

 

Meer voorlichting nodig

Om een Burn-out te kunnen voorkomen is veel meer voorlichting nodig over dit onderwerp. Tot nu toe wordt de aandacht op rust en herstel gericht in geval van een Burn-Out. Die rust is ook nodig en ook de therapeutische gesprekken die erbij komen kijken om de oorzaak te achterhalen. Maar er kan meer gedaan worden. Door voorlichting te geven over verschillende lichamelijke processen en dan vooral die van het zenuwstelsel kun je de waarschuwingssignalen van een Burn-out herkennen.
Tijdens de cursus “Een leven lang Natuurlijk Fit” gaan we uitgebreid in op het thema stress. Het zenuwstelsel dat als het ware onderverdeeld is in een gaspedaal en een rem wordt uitvoerig behandeld. Aan het einde van de cursus weet je de signalen van je lichaam te herkennen die bij de eerste tekenen van een Burn-out horen.
In mijn praktijk begeleid ik cliënten met een Burn-out als ondersteuning op de reguliere behandeling. Ook daar is de aandacht gericht op kennisoverdracht over bepaalde lichaamsfuncties, het aanvullen van bepaalde voedingsstoffen die extra verbruikt worden wanneer het lichaam in een stresstoestand verkeerd en het doen van ontspanningsoefeningen. Natuurlijk! op weg naar een energiek(er) en gezond(er) lichaam.